Αρσάκειο Δημοτικό Σχολείο Πατρών

Διδακτικό σενάριο

Στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Δεξιοτήτων με θέμα «Όλοι Διαφορετικοί … όλοι ίσοι» εφαρμόζουμε στη σχολική τάξη ένα υποθετικό σενάριο για το πώς θα έπρεπε να διαχειριστούμε τόσο εμείς οι εκπαιδευτικοί όσο και οι ίδιοι οι μαθητές ρατσιστικές συμπεριφορές συμμαθητών τους από μια συγκεκριμένη ομάδα μαθητών προς έναν άλλο συμμαθητή τους που κατάγεται από άλλη χώρα και είναι υιοθετημένος από μια ελληνική οικογένεια.

Αφορμή για τις παρακάτω δραστηριότητες αποτέλεσε η  Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη των Φυλετικών Διακρίσεων που  εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Καθιερώθηκε το 1966 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών σε ανάμνηση ενός τραγικού συμβάντος, που συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη.

Σκοπός της δράσης λοιπόν είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών και η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης!

Στόχοι

Μέσα από ποικίλες δράσεις και βιωματικές δραστηριότητες στόχος μας είναι οι μαθητές να γνωρίσουν  στοιχεία του εαυτού τους και να μάθουν να αναγνωρίζουν, να εκφράζουν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους. Πιο συγκεκριμένα, στόχος του συγκεκριμένου διαθεματικού προγράμματος είναι:

• Να αντιληφθούν οι μαθητές και να εξοικειωθούν  με την έννοια τής διαφορετικότητας, συνειδητοποιώντας τη μοναδικότητα τού κάθε ανθρώπου.
• Να καλλιεργήσουν τις αξίεςτης αγάπης, της φιλίας, της αποδοχής, του αμοιβαίου σεβασμού, τής ομαδικότητας και τής αλληλεγγύης
• Να ευαισθητοποιηθούν ως προς τις ανάγκες των συνανθρώπων τους με απώτερο σκοπό την αρμονική συμβίωση.
• Να διδαχτούν οι μαθητές την αξία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
• Να μειωθεί η επιθετική συμπεριφορά με τη διδασκαλία μεθόδων έκφρασης του θυμού.
• Να μειωθούν οι διαπροσωπικές συγκρούσεις με τη διδασκαλία μεθόδων, μέσα από τις οποίες οι διαμάχες θα επιλύονται ειρηνικά και χωρίς επιθετικότητα.
• Να προωθηθεί τη συνεργασία.
• Να προωθήσει το σεβασμό προς τα δικαιώματα και τα συναισθήματα των άλλων.

Για να καταφέρουμε την επίτευξη των παραπάνω στόχων που θέσαμε, θα προσπαθήσουμε μέσα από μια σειρά δραστηριοτήτων να κινητοποιήσουμε τη σκέψη των μαθητών, ώστε να φτάσουμε καταληκτικά στην τεχνική των έξι καπέλων σκέψης η οποία στο παρόν διδακτικό σενάριο αποτελεί και την πιο σύνθετη τεχνική.

Στο σημείο αυτό ενδεικτικά αναφέρουμε ότι  τεχνική της χρήσης των έξι καπέλων της σκέψης είναι μια ιδέα δημιουργικής προσέγγισης ενός προβλήματος την οποία επινόησε ο Edward De Bono. Ο εκπαιδευτικός μπορεί μέσα από την τεχνική αυτή να προσεγγίσει οποιοδήποτε ευαίσθητο ζήτημα που προκύπτει μέσα στην τάξη με έναν τρόπο δημιουργικό, ο οποίος επιτρέπει την εμπλοκή των παιδιών σε όλη τη συζήτηση πιο αποτελεσματικά αλλά και λιγότερο τυποποιημένα. Επιτρέπει, με άλλα λόγια, στα παιδιά να προσεγγίσουν δύσκολες έννοιες στον βαθμό που τους επιτρέπουν οι γνώσεις, οι εμπειρίες και η ωριμότητά τους, χωρίς να εκβιάζει συναισθήματα και αναλύσεις (DeBono, 2006).

 (ενδεικτικές δραστηριότητες)

• Παρακολούθηση ταινίας μικρού μήκους – Schwarzfahrer "Ο λαθρεπιβάτης" η "Ο Μαύρος Επιβάτης" - (1993)

https://www.youtube.com/watch?v=UbMzN0gq9Gc

• Ακούμε αντιρατσιστικά τραγούδια

Ενδεικτικά αναφέρουμε: Locomondo - Χέρια σαν κι αυτά

                                 John Lennon, Imagine

                             Φ. Πλιάτσικας, Αν θα μπορούσα τον κόσμο θα άλλαζα

• Ανάγνωση βιβλίου – «Το σκληρό καρύδι», της Ελένης Σβορώνου

(εφαρμογή της τεχνικής των 6 καπέλων)

Περιγραφή: Συζητάμε με του μαθητές το υποθετικό σενάριο (έχουμε αναφερθεί σχετικά παραπάνω)το οποίο θα μας προβληματίσει και είναι το θέμα προς διερεύνηση και στη συνέχεια γένεται η ανάθεση ρόλων – καπέλων.

Άσπρο καπέλο – Τι γνωρίζουμε;

Κόκκινο καπέλο – πώς νιώθουμε;

•  
• Νιώθουμε στενοχώρια
• Νιώθουμε λύπη
• Νιώθουμε προβληματισμό
• Νιώθουμε απογοήτευση
• Νιώθουμε αγωνία και άγχος
• Νιώθουμε θυμό
• Νιώθουμε απορία

Ας φορέσουμε το κίτρινο καπέλο … και ας σκεφτούμε τα θετικά!

• Οι μαθητές θα παραδειγματιστούν, αφού θα νιώσουν και οι ίδιοι περιθωριοποιημένοι
• Ο μαθητής που υφίσταται την περιθωριοποίηση θα νιώσει δικαιωμένος
• Η επιβολή της συγκεκριμένης ποινής θα λειτουργήσει ως παράδειγμα προς αποφυγή για όλους τους μαθητές του σχολείου
• Θα φανεί σε όλη τη σχολική κοινότητα αλλά και στους γονείς ότι ο σύλλογος διδασκόντων και ο διευθυντής δεν μένουν αμέτοχοι απέναντι σε ένα τόσο ευαίσθητο θέμα

Ας φορέσουμε το μαύρο καπέλο … και ας σκεφτούμε τα αρνητικά μιας τέτοιας απόφασης!

• Οι μαθητές θα αντιδράσουν απέναντι σε αυτή την απόφαση και θα υιοθετήσουν πιο έντονες - ακραίες ρατσιστικές συμπεριφορές
• Ο μαθητής που υφίσταται την περιθωριοποίηση θα νιώσει ενοχές για την έκβαση της κατάστασης και θα εκδηλώσει μεγαλύτερη σχολική άρνηση, καθώς θα φοβάται την αντίδραση των συνομήλικών του, όταν τον αντικρίσουν
• Η επιβολή της συγκεκριμένης ποινής θα προκαλέσει τη δυσαρέσκεια και την αντίδραση των γονέων των μαθητών που θα δεχτούν την ποινή
• Οι γονείς θα καταγγείλουν τον διευθυντή και τον σύλλογο διδασκόντων για επιβολή ποινής στα παιδιά τους στηριζόμενοι σε ανυπόστατες κατηγορίες
• Η συνοχή της τάξης θα διαταραχθεί, καθώς οι μαθητές θα χωριστούν σε δύο στρατόπεδα
• Οι γονείς του μαθητή που υφίσταται τις ρατσιστικές συμπεριφορές θα ζητήσουν αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος, φοβούμενοι ότι μετά από αυτή την επιβολή ποινής, το παιδί τους θα βιώσει πιο έντονες καταστάσεις

Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος!

Ας φορέσουμε το πράσινο καπέλο και ας σκεφτούμε δημιουργικές λύσεις για την επίλυση του προβλήματος.

• Μιλάμε με τη σχολική ψυχολόγου του σχολείου
• Συντονίζουμε και οργανώνουμε εκπαιδευτικά προγράμματα για την εξάλειψη του ρατσισμού και της ξενοφοβίας
• Συντονίζουμε μια συνάντηση με τους γονείς των μαθητών που υποκινούν την περιθωριοποίηση του μαθητή
• Πραγματοποιούμε συνάντηση με τους γονείς του μαθητή που υφίσταται την περιθωριοποίηση προκειμένου να βοηθήσουν στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας του μαθητή
• Οργανώνουμε μαθήματα που θα υλοποιούνται στα αγγλικά προκειμένου ο μαθητής να μη νιώθει αποκομμένος από τη μαθησιακή διαδικασία
• Προτρέπουμε τους μαθητές να μιλούν αγγλικά κατά τη διάρκεια του διαλείμματος προκειμένου να αναπτυχθεί ένας δίαυλος επικοινωνίας
• Ενισχύουμε τη διαπολιτισμική εκπαίδευση με στόχο να γνωρίσουν οι μαθητές νέους πολιτισμούς και κουλτούρες
• Προσεγγίζουμε το θέμα «Σεβασμός στη Διαφορετικότητα» μέσω της ανάγνωσης σχετικών βιβλίων
• Επιλέγουμε το θεατρικό δρώμενο της γιορτής αποφοίτησης και τα σχετικά τραγούδια να έχουν ως θεματολογία τον ρατσισμό και τη διαφορετικότητα
• Ζητάμε από τον Διευθυντή του σχολείου να υλοποιήσει προγράμματα ERASMUS προκειμένου οι μαθητές να γνωρίσουν νέες κουλτούρες και πολιτισμούς

Συνεργαστήκαμε με άλλες ειδικότητες όπως καθηγήρια θετρικής αγωγής, καθηγήτρια μουσικής και υπεύθυνο καθηγητή φιλαναγνωσίας