Αναζητώντας τρόπους να περιορίσουμε φαινόμενα βίας στο σχολείο μας και προσπαθώντας να διδάξουμε στους μαθητές μας τρόπους ειρηνικής επίλυσης των μεταξύ τους διαφορών, αποφασίσαμε φέτος να εφαρμόσουμε ένα πρόγραμμα σχολικής διαμεσολάβησης.
Η Σχολική Διαμεσολάβηση αποτελεί μια οργανωμένη, ειρηνική και συμμετοχική διαδικασία επίλυσης συγκρούσεων ανάμεσα σε μαθητές και μαθήτριες. Βασίζεται στον διάλογο, στην ενεργητική ακρόαση, στον αμοιβαίο σεβασμό και στην αναζήτηση κοινά αποδεκτών λύσεων. Στη διαδικασία συμμετέχουν εκπαιδευμένοι μαθητές-διαμεσολαβητές, οι οποίοι δεν παίρνουν θέση, δεν αποδίδουν ευθύνες και δεν επιβάλλουν λύσεις. Αντίθετα, βοηθούν τους συμμαθητές τους να εκφράσουν με ασφάλεια τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, να ακούσουν ο ένας την πλευρά του άλλου και να οδηγηθούν σε μια συμφωνία που στηρίζεται στην κατανόηση και τη συνεργασία.
Όλα ξεκίνησαν με την ολοκλήρωση Εργαστηρίου Δεξιοτήτων από τις ΣΤ' Τάξεις του σχολείου μας, στα πλαίσια του οποίου οι μεγαλύτεροι μαθητές μας εκπαιδεύτηκαν κατάλληλα ώστε να αναλάβουν ρόλο σχολικού διαμεσολαβητή. Κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου, προσπαθήσαμε να προσεγγίσουμε το θέμα όχι μόνο γνωστικά, αλλά κυρίως βιωματικά και καλλιτεχνικά. Έτσι, οι μαθητές, εκτός από τα καθιερωμένα παιχνίδια ρόλων που στοχεύουν στην εκμάθηση και πρακτική εφαρμογή της διαδικασίας της διαμεσολάβησης, ανέπτυξαν δημιουργικές δράσεις που ενίσχυσαν το μήνυμα του προγράμματος. Δημιούργησαν πόστερ με τίτλο «Όχι στη Βία, Ναι στη Φιλία», επεξεργαζόμενοι καθημερινά σχολικά περιστατικά και προτείνοντας ειρηνικούς τρόπους αντιμετώπισής τους. Επιπλέον, κατασκεύασαν τον «Τοίχο της Καλοσύνης», έναν συμβολικό αλλά και ουσιαστικό χώρο μέσα στην τάξη, αφιερωμένο στις θετικές σκέψεις, στις καλές πράξεις και στην ενθάρρυνση μεταξύ των παιδιών. Τέλος, διαμορφώσαν ειδικούς χώρους στο σχολείο, ώστε η διαδικασία της διαμεσολάβησης να πραγματοποιείται σε ήρεμο, ασφαλές και κατάλληλο περιβάλλον.
Σημαντική καινοτομία του προγράμματος αποτελεί το γεγονός ότι για τη διάχυση της δράσης δημιούργησαν ένα διαφημιστικό βίντεο με θέμα τις υπηρεσίες Σχολικής Διαμεσολάβησης που παρέχονται πλέον στο σχολείο μας. Ο στόχος ήταν να ενημερωθεί όλη η σχολική κοινότητα για τη νέα αυτή δυνατότητα και να γίνει σαφές ότι υπάρχει ένας οργανωμένος, ασφαλής και συνεργατικός τρόπος επίλυσης μικροδιαφωνιών και συγκρούσεων, με σεβασμό και διάλογο.
Ιδιαίτερη αξία έχει το γεγονός ότι το κείμενο της διαφήμισης γράφτηκε ομαδοσυνεργατικά από τους ίδιους τους μαθητές. Αντάλλαξαν ιδέες, συζήτησαν, δοκίμασαν διαφορετικές διατυπώσεις και κατέληξαν σε ένα μήνυμα που τους εκφράζει. Το σλόγκαν της διαφήμισης επιλέχθηκε με ψηφοφορία, δίνοντας σε όλους και όλες φωνή και ρόλο στη λήψη αποφάσεων. Η παραγωγή του βίντεο αποτέλεσε μια ξεχωριστή εμπειρία, καθώς οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά σε όλα τα στάδια: έπαιξαν ως ηθοποιοί, αλλά ταυτόχρονα ανέλαβαν ρόλους βιντεολήπτη και σκηνοθέτη, αφού μαγνητοσκόπησαν και σκηνοθέτησαν τις περισσότερες σκηνές. Μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο στο blog του σχολείου μας, εδώ: https://1dim-iteas.fok.sch.gr/?p=2703
Σήμερα, η σχολική διαμεσολάβηση εφαρμόζεται στο σχολείο μας για πάνω από 6 μήνες και έχει αγκαλιαστεί από τη σχολική μας κοινότητα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το πρόγραμμα παρουσιάστηκε και σε εκπαιδευτικούς δημοτικών σχολείων από την Τουρκία και τη Λετονία, στα πλαίσια προγράμματος Erasmus+ με τίτλο Elyx on the roads, που έχει ως βασικό θέμα τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, λαμβάνοντας πολύ θετικά σχόλια. Μάλιστα, οι Τούρκοι συνάδελφοι μάς ζήτησαν περαιτέρω καθοδήγηση και συμβουλές, ώστε να εφαρμόσουν με τον ίδιο τρόπο το πρόγραμμα και στο δικό τους σχολείο (https://1dim-iteas.fok.sch.gr/?p=2906).
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι το πρόγραμμα θα παρουσιαστεί στις 4 Μαΐου και στο 1ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο των Δελφών με τίτλο "Φέρε στην Πυθία τον δικό σου χρησμό", όπως διαφαίνεται και στο πρόγραμμα του συνεδρίου (σελίδα 5 - https://synedrio-delphi.sch.gr/wp-content/uploads/2026/03/programme_26-03-1.pdf ).
Η εφαρμογή της Σχολικής Διαμεσολάβησης στο σχολείο μας είχε πολλαπλά θετικά αποτελέσματα τόσο για τους ίδιους τους μαθητές-διαμεσολαβητές όσο και για ολόκληρη τη σχολική μονάδα. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που εκπαιδεύτηκαν ως διαμεσολαβητές ενίσχυσαν την αυτοπεποίθησή τους, ανέπτυξαν δεξιότητες ενεργητικής ακρόασης, συνεργασίας, ενσυναίσθησης και ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, ενώ έμαθαν να εκφράζονται με σαφήνεια, σεβασμό και υπευθυνότητα. Παράλληλα, η σχολική κοινότητα ωφελήθηκε ουσιαστικά, καθώς ενισχύθηκε το θετικό κλίμα, η αίσθηση ασφάλειας και η ποιότητα των σχέσεων μεταξύ των μαθητών. Το σημαντικό είναι ότι προσφέρθηκε σε όλα τα παιδιά μια ειρηνική εναλλακτική επίλυσης των συγκρούσεών τους, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός πιο δημοκρατικού, συμπεριληπτικού και φιλικού σχολείου για όλους.
