Αυτό το Ευρωπαϊκό eTwinning έργο ιδρύθηκε με σύμπραξη ενός σχολείου από το Catanzaro της Ιταλίας και του δικού μας με απώτερο σκοπό την προώθηση του 14ου στόχου της βιώσιμης ανάπτυξης («Ζωή στο Νερό») μέσω της εξοικείωσης των παιδιών με περιβαλλοντικά προβλήματα που απειλούν τη Μεσόγειο Θάλασσα, προσβλέποντας να τους ευαισθητοποιήσει με την αξιοποίηση ενός οικείου πλαισίου, ώστε να καλλιεργηθεί μέσα τους ο θαλάσσιος γραμματισμός, που αποτελεί σημαντικό κομμάτι του περιβαλλοντικού γραμματισμού. Παράλληλα η ενσωμάτωση των κλιματικών παραμέτρων στους γνωστικούς στόχους του προγράμματος συμβάλλει συμπληρωματικά και στην ευαισθητοποίηση των παιδιών γύρω από τον 13ο στόχο («Δράση για το Κλίμα). Υλοποιήθηκε με τη συνεργασία 5 σχολείων από 4 Μεσογειακές χώρες, με τη μέθοδο σχεδίων εργασίας (project), ενώ ακολουθήθηκε διαθεματική προσέγγιση με αξιοποίηση των Αγγλικών, της Γλώσσας, της Γεωγραφίας, των Εικαστικών, της Πληροφορικής, της Μουσικής, της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής και των Εργαστηρίων Δεξιοτήτων. Παράλληλα στο μάθημα των Αγγλικών αξιοποιήθηκε και η Ολοκληρωμένη Εκμάθηση Περιεχομένου και Γλώσσας (CLIL), η οποία δίνει βαρύτητα στην εκμάθηση τόσο του γλωσσικού όσο και του γνωστικού περιεχομένου, καθώς το πρώτο αποτελεί αναγκαία συνθήκη για την κατανόηση του δεύτερου.
Μέσα από μια σειρά από δημιουργικές δραστηριότητες που προωθούν την αλληλεπίδραση μεταξύ των παιδιών, τη συνεργασία, την επαφή με περιβαλλοντικές προκλήσεις μέσω βίντεο κατάλληλων για την ηλικία τους, τη δημιουργία αφισών, ψηφιακών παιχνιδιών, εικαστικών δημιουργιών και προϊόντων συνεργατικής γραφής, τόσο ποιημάτων όσο και μιας αφηγηματικής ιστορίας, οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με περιβαλλοντικές πιέσεις που πλήττουν τη θάλασσά μας, ανέδειξαν τις ομορφιές της, αλλά παράλληλα κατέδειξαν και τα προβλήματά της, συνειδητοποιώντας σταδιακά και προβάλλοντας την ανάγκη μετάβασης σε ένα νέο πρότυπο περιβαλλοντικής συνείδησης. Το σχολείο μας συμμετείχε με 2 τμήματα.
Όσον αφορά τη διάρθρωση των δραστηριοτήτων αυτές συζητούνταν και υλοποιούνταν σε μηνιαία βάση:
Νοέμβριος: μετά από τη συγκέντρωση των απαραίτητων γονικών συναινέσεων, οι μαθητές/-τριες, και παρομοίως και οι εκπαιδευτικοί, απάντησαν σε αντίστοιχα διερευνητικά ερωτηματολόγια και συστήθηκαν μέσα από την εικονική τους περσόνα. Μάλιστα τα παιδιά ηχογράφησαν τις αυτοπαρουσιάσεις τους, οι οποίες αναρτήθηκαν ως ομιλούντα άβαταρ, και ακολούθησε η δημιουργία του χάρτη των συμμετεχόντων σχολείων.
Δεκέμβριος: Εν όψει του εορτασμού των Χριστουγέννων/Πρωτοχρονιάς σχηματίστηκαν διακρατικές ομάδες για το σχεδιασμό περιβαλλοντικών αφισών με διττή απεικόνιση ενός στολισμένου σπιτιού από τη μία πλευρά και ενός στολισμένου βυθού από την άλλη που προέβαλλε ένα περιβαλλοντικό μήνυμα με κεντρικό άξονα την ιδέα ότι η Μεσόγειος Θάλασσα αποτελεί το κοινό μας σπίτι και πρέπει να τη φροντίζουμε. Παράλληλα δημιούργησαν χειροποίητες γιορτινές κάρτες με παραδοσιακά στολισμένα καραβάκια, μεταξύ άλλων, για να τονίσουν και τη σύνδεση των εθίμων μας με τη θάλασσα. Για το σκοπό αυτό κατασκεύασαν και ένα τρισδιάστατο καράβι στο εργαστήριο εικαστικών για να ψάλλουν τα κάλαντα στην πρώτη διαδικτυακή συνάντηση με τους εταίρους, μια συνάντηση πολυγλωσσίας σε κλίμα γιορτινό κατά την οποία απάντησαν σε πλατφόρμα απόκρισης κοινού προκειμένου να δημιουργηθεί ένα συννεφόλεξο με την αποτύπωση της εικόνας της Μεσογείου στη συλλογική αντίληψη των παιδιών, η οποία επικεντρώνονταν κατ’ εξοχήν στις ομορφιές της.
Ιανουάριος: Στη συνέχεια παρουσίασαν την πόλη τους, εστιάζοντας στη γεωγραφική της θέση στη Μεσόγειο, σε μνημεία και τοπόσημα κοντά στη θάλασσα και πολιτιστικά δρώμενα που συνδέονται με αυτήν λόγω τόπου διεξαγωγής για να αναδείξουν τον άρρηκτο δεσμό μας με τη θάλασσα.
Φεβρουάριος: Καθώς κάθε eTwinning έργο υλοποιείται διαδικτυακά, γιόρτασαν από κοινού την ημέρα ασφαλούς πλοήγησης στο διαδίκτυο συγγράφοντας κανόνες ορθής διαδικτυακής συμπεριφοράς, καθώς και τις δικές τους ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής με βάση τους κανόνες για τη δημιουργία του δικού τους ψηφιακού κουίζ σε wordwall, το οποίο παίχτηκε από όλους τους εταίρους.
Μάρτιος: Συνεργάστηκαν σε διακρατικές ομάδες με ονόματα από πελάγη της Μεσογείου για τη δημιουργία λογότυπων, από τα οποία επιλέχθηκε το επικρατέστερο μέσω ψηφοφορίας από τη σχολική και γονεϊκή κοινότητα όλων των εταίρων. Παρακολούθησαν περιβαλλοντικά βίντεο κατάλληλα για τις ηλικιακές τους ομάδες, δύο διαφορετικά ανά σχολείο, εστιασμένα στα θέματα που τέθηκαν ως γνωστικοί στόχοι του προγράμματος, από τα οποία κράτησαν σημειώσεις για τη δημιουργία μιας ενιαίας συνεργατικής παρουσίασης με την τεχνική jigsaw, ώστε το κάθε σχολείο να πληροφορήσει τα άλλα για τα θέματα που διερεύνησε. Έτσι εξοικειώθηκαν και με το κειμενικό είδος της παρουσίασης, για την οποία αναζήτησαν εικόνες ελεύθερες πνευματικών δικαιωμάτων στο εργαστήριο πληροφορικής και έμαθαν και τη σημασία αναφοράς πηγών στην παρουσίασή τους. Με τη χρήση του διαδικτυακού εργαλείου ‘Break Your Own News’ δημιούργησαν τις δικές τους τηλεοπτικές ειδήσεις που πρόβαλλαν τα προβλήματα που διερεύνησε το κάθε σχολείο με τη μορφή τηλεοπτικής οθόνης. Όλες οι οθόνες αναρτήθηκαν σε συνεργατικό ηλεκτρονικό πίνακα ανακοινώσεων προκειμένου να ευαισθητοποιήσουν τα παιδιά ώστε να γίνουν οι αυριανοί φύλακες της Μεσογείου. Στη συνέχεια, με βάση το θέμα διερεύνησης του κάθε σχολείου, συνέγραψαν ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής για την από κοινού δημιουργία ενός παιχνιδιού Kahoot Challenge.
Απρίλιος: Το συγκεκριμένο παιχνίδι επιλέχθηκε ως δραστηριότητα για να κινητοποιήσει τους μαθητές ώστε να διαβάσουν διεξοδικά και να κατανοήσουν την παρουσίαση των θεμάτων που διερευνήθηκαν από τα άλλα σχολεία προκειμένου να ελεγχθούν με παιγνιώδη τρόπο οι γνώσεις που αποκόμισαν από το πρόγραμμα. Η διεξαγωγή του έγινε σε διαδικτυακή συνάντηση με τη συμμετοχή όλων των εταίρων σε κλίμα ενθουσιασμού από όλες τις ομάδες και στην τελική αξιολόγηση αυτή αναδείχθηκε η αγαπημένη δραστηριότητα των μαθητών.
Μάιος: Εκπόνησαν τα τελικά τους προϊόντα. Αρχικά, δημιούργησαν μια ποιητική ανθολογία για να εξυμνήσουν τις ομορφιές της θάλασσας, αλλά και να προβάλλουν προβλήματα, χωρισμένοι σε διακρατικές ομάδες: μια ομάδα από ένα σχολείο ανέλαβε τη συγγραφή ενός ποιήματος, ενώ μια ομάδα εταίρων την εικονογράφησή του σύμφωνα με τις δικές τους προσλαμβάνουσες. Για να είναι εφικτή η συγγραφή δημιουργήθηκε ένα φύλλο εργασίας με σαφείς οδηγίες ανά σειρά και παραδείγματα για τέσσερα είδη σύντομων ποιημάτων (cinquain, senses poem, diamante, black poetry) που διαμοιράστηκε στους εταίρους. Αυτό βοήθησε τους μαθητές να συγγράψουν συνολικά 35 πρωτότυπα ποιήματα. Επιπλέον, στο εργαστήριο εικαστικών δημιούργησαν καλλιτεχνικές συνθέσεις με υλικά ανακτημένα από παραλίες, όπως κοχύλια, βότσαλα, ξυλάκια, αλλά και πλαστικά καπάκια ή μπουκάλια, προκειμένου να αντιληφθούν την έννοια της αναβαθμιστικής ανακύκλωσης. Οι δημιουργίες τους φωτογραφήθηκαν και αναρτήθηκαν σε μια ψηφιακή πινακοθήκη με τη χρήση της πλατφόρμας Artsteps, στην οποία και περιηγήθηκαν εικονικά, ενώ παράλληλα καταρτίστηκε ο κατάλογος των έργων με τη μορφή flipbook για να φανεί η συνεισφορά του κάθε σχολείου και οι ευφάνταστοι τίτλοι που δόθηκαν από τους μαθητές. Για τη δημιουργία του καταληκτικού τους προϊόντος συνεργάστηκαν διακρατικά στη συγγραφή μιας ιστορίας με ήρωες πλάσματα της Μεσογείου, η οποία αποτυπώνει τα προβλήματα που διερεύνησαν, παραπέμποντας σε αφύπνιση και δράση. Αυτή εικονογραφήθηκε από τους μαθητές με τη βοήθεια προτροπών σε εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης και μετατράπηκε σε βίντεο ψηφιακής αφήγησης και πάλι με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης. Όλοι οι εταίροι συναντήθηκαν διαδικτυακά για τρίτη φορά στο τέλος του προγράμματος, αντάλλαξαν εντυπώσεις και εμπειρίες και τραγούδησαν τραγούδια που σχετίζονται με τη θάλασσα, τις παραλίες ή τα νησιά της στις μητρικές τους γλώσσες σε μια πανηγυρική ατμόσφαιρα. Αυτά τα τραγούδια ηχογραφήθηκαν και μετατράπηκαν σε βίντεο με αγγλικούς υπότιτλους και χαρακτηριστικά εικονοστοιχεία για να καταστούν αντιληπτά από όλους. Τέλος, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση του προγράμματος μέσω συζήτησης στην τάξη και μέσω ερωτηματολογίων μαθητών και εκπαιδευτικών, απ’ όπου αντλήθηκαν ποσοτικά δεδομένα και σχόλια.
Για την επίτευξη όλων αυτών χρησιμοποιήθηκε μια σειρά από ψηφιακά εργαλεία τα οποία βοήθησαν τους μαθητές να καλλιεργήσουν τις ψηφιακές τους δεξιότητες:
- Pixton & Cartoonize για σχεδίαση της εικονικής περσόνας (avatar)
- Chatterpix για την προσθήκη ομιλίας και τη δημιουργία ομιλούντων avatar
- Google My Maps για τη δημιουργία του χάρτη των συνεργαζόμενων σχολείων
- Padlet για ανάρτηση των αυτοπαρουσιάσεων των εταίρων και των χειροτεχνιών
- StroryJumper για παρουσίαση πόλεων και για τη δημιουργία ποιητικής ανθολογίας
- Google Meet για τη διεξαγωγή των διαδικτυακών συναντήσεων
- Google Forms για τη διεξαγωγή ψηφοφοριών, τη δημιουργία αρχικών διερευνητικών ερωτηματολογίων (διακριτών για εκπαιδευτικούς και μαθητές/-τριες) και την τελική αξιολόγηση
- Mentimeter για δημιουργία συννεφόλεξων και συγγραφή ευσύνοπτων κανόνων ασφαλούς πλοήγησης στο διαδίκτυο
- Google Docs για κατανομή εργασιών και συνεργατική συγγραφή ερωτήσεων από τους μαθητές/-τριες με στόχο τη δημιουργία ψηφιακών παιχνιδιών τύπου κουίζ
- YouTube για παρακολούθηση περιβαλλοντικών βίντεο
- Google Slides για δημιουργία συνεργατικής παρουσίασης
- Wordwall & Kahoot για δημιουργία διαδικτυακών παιχνιδιών
- Break Your Own News για δημιουργία οθονών με ειδήσεις από τους μαθητές
- Digipad για παρουσίαση των ειδήσεων
- Artsteps για δημιουργία ψηφιακή πινακοθήκης με μαθητικές εικαστικές δημιουργίες
- Heyzine για δημιουργία του καταλόγου της ψηφιακής πινακοθήκης
- Pexels/Pixabay για αναζήτηση εικόνων χωρίς πνευματικά δικαιώματα
- Canva για σχεδίαση αφισών/λογότυπου/συγγραφή τελικού προϊόντος/σχεδίαση εικόνων AI, δημιουργία βίντεο ηχογραφημένων τραγουδιών, παρουσίαση των αποτελεσμάτων και συζήτηση πάνω στα ευρήματα
- WhatsApp για επικοινωνία μεταξύ των εταίρων
Τα ποσοτικά ευρήματα από τα ερωτηματολόγια πιστοποιούν την κατανόηση των περιβαλλοντικών εννοιών από την πλειοψηφία των μαθητών, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τις απαντήσεις που έδιναν κατά το διαδικτυακό παιχνίδι Kahoot. Ένα άλλο πολύ σημαντικό εύρημα αποτελεί το γεγονός ότι στο τέλος όλοι οι εκπαιδευτικοί παραδέχτηκαν ομόφωνα στο απόλυτο βαθμό την αποτελεσματική επίδραση του προγράμματος στην καλλιέργεια των δεξιοτήτων του 21ου αιώνα στους μαθητές τους (επικοινωνία, συνεργασία, δημιουργικότητα, κριτική σκέψη). Παράλληλα οι ίδιοι οι μαθητές επιβεβαίωσαν στη συζήτηση στην τάξη τη βελτίωση των ψηφιακών τους δεξιοτήτων και τη μεγάλη τους ικανοποίηση από την παραγωγή του δικού τους υλικού με τη χρήση των ψηφιακών εργαλείων και τόνισαν πώς απόλαυσαν το πρόγραμμα – κάτι που ποσοτικά επιβεβαιώνεται και από τα ερωτηματολόγια- γιατί έμαθαν πράγματα, ακουγόταν η φωνή τους και έκαναν τις δικές τους επιλογές, κάτι που πιστοποιεί πόσο το πρόγραμμα συνέβαλε στην αυτενέργεια των μαθητών. Τέλος αυτό που ως εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί είναι ότι στην τελική αξιολόγηση όλοι οι εκπαιδευτικοί συμφώνησαν – με τη συντριπτική πλειοψηφία στο μέγιστο βαθμό- ότι το πρόγραμμα συνεισέφερε τόσο στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των παιδιών όσο και στο να εμφυτευτεί μέσα τους ο σπόρος της ενεργού πολιτειότητας, κάτι που αναδεικνύεται εξόχως σημαντικό στην κοινωνία που ζούμε, καθώς τους προετοιμάζει να συνεργάζονται αρμονικά για την αντιμετώπιση σύγχρονων περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων και την επίτευξη κοινών στόχων, όπως οι 17 παγκόσμιοι στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης.
Τόσο τα ποσοτικά αποτελέσματα της αξιολόγησης του έργου μέσω του ερωτηματολογίου όσο και τα ποιοτικά μέσα από τα σχόλια και τη συζήτηση με τους μαθητές κατέδειξαν την επιτυχία του προγράμματος για τους συμμετέχοντες. Αυτό επιβεβαιώνεται και από την απόδοση 9 εθνικών και 9 ευρωπαϊκών ετικετών ποιότητας (από τις οποίες οι 3 από την κάθε κατηγορία αφορούν τη συνεισφορά του σχολείου μας).
Η διάχυση του έργου γινόταν καθ’ όλο το διάστημα της υλοποίησής του μέσω μηνιαίων αναρτήσεων στο σχολικό ιστολόγιο και ανάρτηση υλικού σε ταμπλό στη γωνιά eTwinning του σχολείου μας. Επιπροσθέτως, μετά την ολοκλήρωσή του, διοργανώθηκε παρουσίαση του έργου στη σχολική κοινότητα και στους γονείς από τα ίδια τα παιδιά που συμμετείχαν και έγινε ανάρτησή του στη σελίδα facebook του eTwinning Greece στα κοινωνικά δίκτυα. Τέλος, το έργο παρουσιάστηκε και ως καλή πρακτική στο 2ο Παιδαγωγικό Συνέδριο που διοργάνωσε η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης με τίτλο «Διδασκαλία και μάθηση - Εκπαίδευση και στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης: Προκλήσεις και αναστοχασμοί», τον Οκτώβριο 2025.
