Το ενδιαφέρον των παιδιών για τα ζώα εκδηλώνεται συχνά αυθόρμητα και πληθωρικά. Ωστόσο, από την έναρξη της σχολικής χρονιάς, συλλογικά επιλέξαμε να δώσουμε στοχασμό και βάθος στην προσέγγιση αυτή, ώστε οι μαθητές-ριές μας, ανάλογα και με την ηλικία τους, να αρχίσουν να υιοθετούν πιο συνειδητή φιλοζωική στάση. Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν συμφωνήθηκε να εκταθούν σχεδόν σε όλη την διάρκεια της χρονιάς, άλλες να διαφοροποιούνται ανά τάξη και άλλες να γίνονται με συμμετοχή όλου του σχολείου, να συνδέονται διαθεματικά με τα μαθήματα, να αξιοποιούν ευκαιρίες που δίνει η επικαιρότητα, να ενθαρρύνουν τους στοχασμούς αλλά και να εκφράζουν θέληση για ανάληψη δράσης και εξωστρέφεια. Η οιονεί αντιστροφή ρόλων, το "ας μπούμε στη θέση ενός ζώου" πήρε πολλές μορφές και υποστήριξε την προσπάθεια μετάβασης από την θέση του "κυρίαρχου ανθρώπου" σε μια πιο δίκαιη στάση και σχέση με τα ζωντανά πλάσματα. Ενδεικτικά:
-Έγιναν παρουσιάσεις, προβολές και συζητήσεις για τα ζώα: τα αγαπημένα μας κατοικίδια, τα παραγωγικά ζώα, τα ζώα συντροφιάς, τα άγρια ζώα, τα απειλούμενα είδη, τα ζώα που θεωρούμε "ενοχλητικά" ή "άχρηστα" ή "επικίνδυνα" -ειδικά τα τελευταία ορίζονται έτσι από τον άνθρωπο, όμως ισχύει αυτό στη φύση;
-Τα παιδιά έκαναν θεματικές εικαστικές κατασκευές (ζωγραφιές, μάσκες ζώων) και έπαιξαν παιχνίδια ρόλων, προσπαθώντας όχι απλώς να "αναπαραστήσουν" ένα ζώο αλλά να "μπουν στη θέση του" υπό ορισμένες συνθήκες -ακόμα και να σκεφτούν: θα μπορούσαν να μάθουν οι άνθρωποι από τα ζώα;
-Η δημιουργική γραφή απέδωσε κείμενα με μεγάλο ενδιαφέρον: και πάλι τα παιδιά κλήθηκαν να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα α) για ένα ζώο, β) ως ένα ζώο τα ίδια, γ) προς ένα ζώο
-Η σχολική μας βιβλιοθήκη προσκάλεσε τα παιδιά να γράψουν και να ζωγραφίσουν για "Ένα ζώο που με συγκίνησε" μέσα στις σελίδες βιβλίων που διάβασαν.
-Αξιοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό το συναφές εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης από την περιοδική έκθεση "Why look at animals? Δικαιοσύνη για τη μη ανθρώπινη ζωή", με το οποίο τα παιδιά σε δύο ομάδες -μικρές και μεγάλες τάξεις- ανακάλυψαν με οργανωμένο διαδραστικό τρόπο πώς η Τέχνη μπορεί να εκφράσει -αλλά και να προκαλέσει- συγκίνηση και στοχασμούς για την άνιση σχέση ανθρώπων και ζώων
-Τα μεγαλύτερα παιδιά δημιούργησαν αφίσες για τα ζώα που βρίσκονται κοντά στον άνθρωπο. Έφτιαξαν ζωγραφιές και συνθήματα: θυμόμαστε την ευθύνη μας για την ζωή και την υγεία τους; μήπως τα παραμελούμε; μήπως τα εργαλειοποιούμε; μήπως τα εκμεταλλευόμαστε; Τα ίδια τα παιδιά φρόντισαν να αναρτηθούν οι αφίσες τους σε δημόσιους χώρους της τοπικής κοινότητας και τις μοίρασαν ως φυλλάδια σε συντοπίτες τους, ενημερώνοντάς τους για την πρωτοβουλία τους.
-Τα μικρότερα παιδιά εθελοντικά συγκέντρωσαν χρήματα, πήγαν τα ίδια στην τοπική αγορά και αγόρασαν ζωοτροφές. Στη συνέχεια, αποφάσισαν να ενεργοποιήσουν και τους μεγαλύτερους συμμαθητές τους, οργανώνοντας την σίτιση αδέσποτων ζώων που συχνάζουν έξω από τον περίβολο του σχολείου (το οποίο βρίσκεται στα όρια του οικισμού, κοντά σε παρακείμενο ελαιώνα), ώστε κάθε τάξη να δίνει τροφή διαφορετική μέρα της εβδομάδας.
-Τα παιδιά ευαισθητοποιήθηκαν επιπλέον για το θέμα των αδέσποτων συμμετέχοντας σε ενημέρωση-συζήτηση με την Πρόεδρο του Φιλοζωικού Συλλόγου Φθιώτιδας και επίσης προετοιμάζοντας επίσκεψη στο Δημοτικό Κέντρο Περίθαλψης Αδέσποτων Ζώων Λαμίας.
Τα παιδιά, ανάλογα και με την ηλικία τους, εκφράζουν βαθμιαίες αλλαγές στη στάση τους: αναγνωρίζουν βεβαίως τα δικαιώματα των ανθρώπων αλλά αναγνωρίζουν και όσα δικαιούνται -και αξίζουν- τα ζώα. Οι αλλαγές αυτές ανιχνεύονται σε συζητήσεις, κείμενα και ζωγραφιές, αλλά κυρίως εκφράζονται με την ενεργοποίησή τους και την ανάληψη πρωτοβουλιών: ενδιαφέρονται για τα αδέσποτα, απευθύνονται προληπτικά στους ενήλικους επισημαίνοντας ευθύνες σεβασμού και προστασίας των ζώων, συγκεντρώνουν ήδη χρήματα για μια συμβολική στείρωση αδέσποτων... Η μετατόπιση από τον άκριτο ανθρωποκεντρισμό στην αξία κάθε όντος είναι πάντα το ζητούμενο. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι αυτές οι εκπαιδευτικές παρεμβάσεις απαιτούν συντονισμένη προσπάθεια σε βάθος χρόνου για να διαμορφώσουν αυριανούς πολίτες που θα δεσμεύονται για την αρμονική συνύπαρξη όλων των μορφών ζωής στον πλανήτη μας, ώστε η ανθρώπινη πρόοδος και ανάπτυξη να έχει βιώσιμα χαρακτηριστικά.
