«Πατρίδα, σὰν τὸν ἥλιο σου ἥλιος ἀλλοῦ δὲ λάμπει.» Σκέψεις και συναισθήματα που αποτυπώνουν την έννοια της πατρίδας

menu
Εφαρμοσμένα σενάρια/καινοτόμα προγράμματα

Ο 4ος μαθητικός διαγωνισμός φωτογραφίας και ζωγραφικής του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων "Νικόλαος Δούμπας" με τίτλο "«Πατρίδα, σὰν τὸν ἥλιο σου ἥλιος ἀλλοῦ δὲ λάμπει.» Σκέψεις και συναισθήματα που αποτυπώνουν την έννοια της πατρίδας" απευθυνόταν σε μαθητές/-τριες της τελευταίας τάξης του Δημοτικού, όλων των τάξεων Γυμνασίων και Λυκείων του Νομού Ιωαννίνων για το σχολικό έτος 2025-2026. Το θέμα ήταν εμπνευσμένο από το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη «Στην Πατρίδα».
Βασικός στόχος του διαγωνισμού ήταν οι μαθητές/-τριες να αποτυπώσουν με τον πλέον προσωπικό και ευφάνταστο τρόπο τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους δημιουργεί η έννοια της πατρίδας: οι ομορφιές του φυσικού περιβάλλοντος, οι άνθρωποι, οι μνήμες και οι ιστορίες του παρελθόντος, τα μονοπάτια της λαϊκής παράδοσης, τα όνειρα και οι προσδοκίες ενός λαού, χρώματα, γεύσεις και αρώματα, ήθη και έθιμα, όλα τα στοιχεία που συνθέτουν και συναποτελούν την έννοια της πατρίδας για τον καθένα μας όπου κι αν βρίσκεται.
Το χρονικό διάστημα υποβολής των έργων οριζόταν από την 1η Δεκεμβρίου 2025 έως τη 10η Φεβρουαρίου 2026. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά των έργων (φωτογραφίας-ζωγραφικής), οι όροι και οι οδηγίες συμμετοχής, η διαδικασία αποστολής, η αξιολόγηση και προβολή των έργων περιγράφονταν αναλυτικά στην προκήρυξη του διαγωνισμού, η οποία εστάλη ηλεκτρονικά στα σχολεία, δημοσιεύτηκε στον τοπικό ηλεκτρονικό και έντυπο τύπο, ενώ παράλληλα ήταν διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του Μουσικού Σχολείου.
Η ανταπόκριση υπήρξε συγκινητική. Τα 215 μαθητικά έργα που κατατέθηκαν από 30 σχολεία του Νομού Ιωαννίνων ανέδειξαν τη δημιουργικότητα, την ευαισθησία και την καλλιτεχνική ματιά των παιδιών αποδεικνύοντας ότι η τέχνη αποτελεί έναν αυθεντικό τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας. Μέσα από τις εικόνες τους αναδείχθηκαν η ομορφιά της ελληνικής φύσης, οι απλές στιγμές της καθημερινότητας και η βαθιά σχέση του ανθρώπου με τον τόπο του.
Ο φετινός διαγωνισμός όμως άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμα του στη σχολική και ευρύτερη κοινότητα με τα εγκαίνια της έκθεσης των βραβευθέντων έργων και την τελετή βράβευσης σε κεντρικό δημόσιο χώρο των Ιωαννίνων (Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία). Ύστερα από την αξιολόγηση των έργων από τις κριτικές επιτροπές και την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων από την οργανωτική επιτροπή ακολούθησε εκδήλωση-αφιέρωμα στον ποιητή και βράβευση των μαθητών ανοιχτή στην τοπική κοινότητα υπό την αιγίδα του Δήμου Ιωαννιτών στο πλαίσιο εορτασμού των Ελευθερίων της πόλης, μιας και ο Μαβίλης συνέδεσε το τέλος της ζωής του με τους αγώνες για την απελευθέρωση της πόλης κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού πολέμου (21η Φεβρουαρίου 1913). Συγκεκριμένα, η εκδήλωση ήταν αποτέλεσμα εργασίας και συνεργασίας εκπαιδευτικών και μαθητών του σχολείου μας διανθισμένη από: α) τις ομαδικές εργασίες και παρουσιάσεις όλων των μαθητών της Γ΄ Γυμνασίου σχετικές με την προσωπικότητα και το έργο του Λορέντζου Μαβίλη στο πλαίσιο του μαθήματος της Ιστορίας και των Δράσεων Ενεργού Πολιτειότητας στην Τοπική Ιστορία, β) την οπτικοποίηση του ποιήματος "Στην Πατρίδα" από όλους τους μαθητές της Β΄ Γυμνασίου με ζωγραφιές, απαγγελία και μουσική επένδυση, αφίσα από μαθήτρια της Β΄ Γυμνασίου, γ) τη συμμετοχή των μουσικών συνόλων του σχολείου (ορχήστρα πνευστών-κρουστών, ευρωπαϊκή χορωδία, ηπειρώτικο πολυφωνικό σύνολο, έντεχνο σύνολο, παραδοσιακό σύνολο) με τραγούδια και μελωδίες που αναφέρονται στην πατρίδα, δ) τον αφηγηματικό λόγο από μαθητές και προσκεκλημένη ομιλήτρια-εκπαιδευτικό με έρευνα στον Μαβίλη, ε) την απονομή βραβείων από καταξιωμένους αφυπυρετήσαντες συναδέλφους και στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Α/θμιας της Β/θμιας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, στ) τη συνδρομή του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου και ζ) την παρουσία όλων των μαθητών που βραβεύτηκαν. Η έκθεση των μαθητικών έργων διήρκησε και τις επόμενες μέρες, καθώς στον ίδιο χώρο έλαβαν χώρα παράλληλες εκδηλώσεις για τα Ελευθέρια της πόλης με την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, και στη συνέχεια τα έργα τοποθετήθηκαν και κοσμούν τους χώρους του σχολείου. Όλοι οι συμμετέχοντες μαθητές έλαβαν επαίνους συμμετοχής, ενώ θερμές ευχαριστίες αποδόθηκαν σε όλα τα σχολεία που στήριξαν το συγκεκριμένο εγχείρημα.
Ο 4ος Μαθητικός Διαγωνισμός Φωτογραφίας και Ζωγραφικής του Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων «Νικόλαος Δούμπας» αποτελεί ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, καθώς ενσωματώνει σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και προάγει τη δημιουργική και βιωματική μάθηση.
Καταρχάς, η καινοτομία του έγκειται στη διαθεματική σύνδεση διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων, όπως η λογοτεχνία, η ιστορία, οι εικαστικές τέχνες και η μουσική. Η έμπνευση από το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη και η αξιοποίησή του ως αφετηρία καλλιτεχνικής δημιουργίας επέτρεψε στους μαθητές να προσεγγίσουν ένα λογοτεχνικό κείμενο όχι μόνο γνωστικά αλλά και συναισθηματικά και δημιουργικά.
Επιπλέον, η δράση προάγει τη μαθητοκεντρική και ενεργητική μάθηση, καθώς οι μαθητές δεν λειτουργούν ως παθητικοί δέκτες γνώσης, αλλά ως δημιουργοί περιεχομένου. Μέσα από τη φωτογραφία και τη ζωγραφική εκφράζουν προσωπικές εμπειρίες, αξίες και συναισθήματα, καλλιεργώντας την κριτική σκέψη και την αισθητική τους αντίληψη.
Ιδιαίτερα καινοτόμο στοιχείο αποτελεί και η σύνδεση της σχολικής δραστηριότητας με την τοπική κοινωνία και τον πολιτισμό. Η διοργάνωση της έκθεσης και της τελετής βράβευσης στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία και η ένταξή της στο πλαίσιο των εορτασμών των Ελευθερίων της πόλης, με τη στήριξη του Δήμου Ιωαννιτών, ενισχύουν την εξωστρέφεια του σχολείου και τη βιωματική σύνδεση των μαθητών με την ιστορική και πολιτιστική τους ταυτότητα.
Παράλληλα, η δράση χαρακτηρίζεται από συνεργατικότητα και συμπερίληψη, καθώς ενεργοποίησε το σύνολο της σχολικής κοινότητας: μαθητές διαφορετικών σχολείων, όλων των τάξεων Γυμνασίων και Λυκείων και ΣΤ΄ τάξης Δημοτικών του Νομού Ιωαννίνων, εκπαιδευτικούς διαφόρων ειδικοτήτων, γονείς και τοπικούς φορείς. Αξιοσημείωτο είναι ότι στη διαδικασία συμμετείχαν και μαθητές που δεν έλαβαν μέρος στον διαγωνισμό, μέσα από παράλληλες δράσεις (παρουσιάσεις, μουσικά σύνολα, καλλιτεχνικές παρεμβάσεις), ενισχύοντας το αίσθημα του «ανήκειν».
Τέλος, η αξιοποίηση πολλαπλών μορφών τέχνης (εικαστικά, λόγος, μουσική) και η δημόσια παρουσίαση των αποτελεσμάτων αναδεικνύουν τη δράση ως ένα ολιστικό εκπαιδευτικό εγχείρημα, που υπερβαίνει τα όρια της τυπικής διδασκαλίας και μετατρέπει το σχολείο σε χώρο δημιουργίας, έκφρασης και πολιτισμού.
Για την υλοποίηση του 4ου μαθητικού διαγωνισμού Φωτογραφίας και Ζωγραφικής το Μουσικό Σχολείο Ιωαννίνων «Νικόλαος Δούμπας» συνεργάστηκε με τους ακόλουθους φορείς:
-Σύλλογος διδασκόντων Μουσικού Σχολείου Ιωαννίνων (έγκριση και συνεργασία)
-Οργανωτική επιτροπή (Διευθυντής και εκπαιδευτικοί του σχολείου)
-Κριτικές Επιτροπές Διαγωνισμού Φωτογραφίας και Ζωγραφικής (Διευθυντής, εκπαιδευτικοί του σχολείου και αφυπυρετήσαντες εκπαιδευτικοί με ειδίκευση στη φωτογραφία και στη ζωγραφική)
-Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του Σχολείου (χορηγός των βραβείων του διαγωνισμού, επαγγελματική βιντεοσκόπηση)
-Διευθύνσεις Α/θμιας και Β΄θμιας Εκπαίδευσης (έγκριση και διάχυση διαγωνισμού)
-Σχολεία Α/θμιας και Β/μιας Εκπαίδευσης Νομού Ιωαννίνων (Διευθυντές, εκπαιδευτικοί, μαθητές, γονείς/κηδεμόνες)
-Επόπτης Ποιότητας Εκπαίδευσης (έγκριση διαγωνισμού)
-Δήμος Ιωαννιτών (πρόγραμμα εορτασμού της Επετείου Απελευθέρωσης της πόλης των Ιωαννίνων)
-Μητρόπολη Ιωαννίνων (παραχώρηση αίθουσας)
-Ηλεκτρονικός και Έντυπος Τοπικός Τύπος, Πανελλήνιο Σχολικό δίκτυο (διάχυση διαγωνισμού)
Ο συγκεκριμένος διαγωνισμός συνδέεται άμεσα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Στόχο 4: «Ποιοτική Εκπαίδευση», ο οποίος επιδιώκει τη διασφάλιση ισότιμης, χωρίς αποκλεισμούς και ποιοτικής εκπαίδευσης, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την προώθηση της δημιουργικότητας και της ενεργού συμμετοχής όλων των μαθητών.
Η δράση συμβάλλει στην επίτευξη του στόχου αυτού με τους εξής τρόπους:
Προώθηση δημιουργικής και ποιοτικής μάθησης:
Ο διαγωνισμός ενισχύει ενεργητικές μορφές μάθησης που υπερβαίνουν την παραδοσιακή διδασκαλία δίνοντας έμφαση στη δημιουργικότητα, την καλλιτεχνική έκφραση και τη βιωματική προσέγγιση της γνώσης μέσω της διαθεματικότητας συνδέοντας τη λογοτεχνία (μέσα από το ποίημα του Λορέντζου Μαβίλη), την ιστορία, τις εικαστικές τέχνες και τη μουσική. Οι μαθητές μαθαίνουν μέσα από την πράξη αναπτύσσοντας δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη, η φαντασία και η αισθητική αντίληψη.
Ενίσχυση της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης:
Η δυνατότητα συμμετοχής μαθητών από όλες τις βαθμίδες (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο) και από διαφορετικά σχολεία προάγει την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση και τη δημιουργία. Παράλληλα, η εμπλοκή και μαθητών που δεν συμμετείχαν διαγωνιστικά αλλά βοήθησαν στην έκθεση των έργων και στην τελετή βράβευσης ενισχύει τη συμμετοχικότητα και αποτρέπει τον αποκλεισμό.
Ανάπτυξη βασικών και ήπιων δεξιοτήτων (soft skills):
Μέσα από τη συνεργασία, την καλλιτεχνική δημιουργία και τη δημόσια παρουσίαση των έργων, οι μαθητές καλλιεργούν δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας, αυτοέκφρασης και αυτοπεποίθησης, βασικούς πυλώνες της σύγχρονης εκπαίδευσης.
Σύνδεση εκπαίδευσης με τον πολιτισμό και την κοινωνία:
Η αξιοποίηση του ποιήματος "Στην Πατρίδα" του Λορέντζου Μαβίλη, η προσέγγιση της προσωπικότητας και του έργου του, η σύνδεση με την τοπική ιστορία και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις ενισχύουν την πολιτισμική συνείδηση των μαθητών. Παράλληλα, η συνεργασία μεταξύ των μελών της σχολικής κοινότητας (μαθητών, εκπαιδευτικών, γονέων), με στελέχη της Διοίκησης της Εκπαίδευσης και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προάγει τη διάδραση σχολείου και κοινωνίας, βασικό στοιχείο της ποιοτικής εκπαίδευσης. Η ανοιχτή εκδήλωση δίνει τη δυνατότητα στο ευρύ κοινό να έρθει σε επαφή με το έργο των μαθητών και έτσι αναδεικνύεται ο πολιτιστικός ρόλος του σχολείου ως φορέα δημιουργίας και εξωστρέφειας.
Καλλιέργεια αξιών και ταυτότητας:
Η ενασχόληση με την έννοια της πατρίδας ενισχύει την αυτογνωσία, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα και την κατανόηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, στοιχεία που ευθυγραμμίζονται με την εκπαίδευση για την ιδιότητα του ενεργού πολίτη.
Συμπερασματικά, η δράση δεν περιορίζεται σε έναν απλό καλλιτεχνικό διαγωνισμό, αλλά αποτελεί μια ολοκληρωμένη εκπαιδευτική πρακτική που ενισχύει την ποιότητα, τη συμπερίληψη και τη συνάφεια της εκπαίδευσης με την κοινωνία, ανταποκρινόμενη ουσιαστικά στις αρχές του Στόχου 4 του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
στο τηλέφωνο 210 –
6898593
ή email [email protected]