1ο Δημοτικό Σχολείο Μαγούλας

Σύμφωνα με την Boeren (2019) Ποιοτική Εκπαίδευση, έτσι όπως την ορίζει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, είναι η εκπαίδευση που καλλιεργεί τον εγγραματισμό, έχει κοινωνικό και συμπεριληπτικό χαρακτήρα και ο ρόλος της είναι μετασχηματιστικός, καθώς, μακροπρόθεσμα, δεν αλλάζει προς το καλύτερο μόνο τις ζωές των παιδιών, αλλά τα ίδια τα παιδιά ως ενήλικες επηρεάζουν θετικά την κοινότητα και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Μάλιστα οι Corbett & Guilherme (2021) υποστήριξαν ότι η Ποιοτική Εκπαίδευση ως στόχος βιώσιμης ανάπτυξης έχει τον χαρακτήρα της Παιδαγωγικής της ελπίδας, μίας παιδαγωγικής προσέγγισης που εισήγαγε ο Πάουλο Φρέιρε, σύμφωνα με την οποία η εκπαίδευση, όταν έχει τα χαρακτηριστικά της Ποιοτικής Εκπαίδευσης, είναι το μέσο που δίνει την ελπίδα για μία, μελλοντικά, πιο ισότιμη κοινωνία. Με άλλα λόγια βασικός στόχος της Ποιοτικής Εκπαίδευσης είναι να καταστήσει τη νέα γενιά ικανή να συμβάλει στη βιωσιμότητα του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου.

Ο αναβάθμιση της ποιότητας της εκπαίδευσης και ο ρόλος της επαναπροσδιορίζονται μέσα από την εφαρμογή καινοτόμων εκπαιδευτικών μεθόδων οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας των μαθητών και στην καλλιέργεια κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων, μέσα από την καθολική πρόσβαση στην εκπαίδευση από όλους - ιδίως από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες όπως πρόσφυγες ή παιδιά που έχουν βιώσει το καθεστώς πολέμου -, την ισότιμη μεταχείριση όλων ανεξαρτήτως φύλου, αναπηρίας, εθνικότητας, γεωγραφικής προέλευσης και κοινωνικοοικονομικής θέσης και την τέλεση δράσεων με θετικό κοινωνικό αντίκτυπο, που εμπνέουν και ευαισθητοποιούν τους μαθητές. Μέσα από την Ποιοτική Εκπαίδευση τα παιδιά ενδυναμώνονται και γίνονται ψυχικά ανθεκτικότερα, αισθάνονται ότι βρίσκονται μέσα σε ένα υποστηρικτικό εκπαιδευτικό περιβάλλον, θέτουν στόχους και ονειρεύονται το μέλλον τους.

Ο βιωματικός, ισότιμα συμμετοχικός για κάθε παιδί ανεξαρτήτως φύλου, ανάπτυξης, εθνικότητας, κοινωνικής και οικονομικής προέλευσης και ομαδοσυνεργατικός χαρακτήρας αυτού του εκπαιδευτικού σεναρίου-σχεδίου δράσης συνάδει με τα χαρακτηριστικά της Ποιοτικής Εκπαίδευσης. Επιπλέον, η μέθοδος project αποτελεί μία κλασσική εκπαιδευτική διαδικασία, που όμως μπορεί να γίνει καινοτόμα μέσα από τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσουν οι μαθητές, τεχνολογικά και μη και σε συνδυασμό με την εργασία μέσα σε ομάδες, μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη κοινωνικών και συναισθηματικών δεξιοτήτων και την καλλιέργεια της δημιουργικότητας των παιδιών, κάποιους, δηλαδή, από τους στόχους της Ποιοτικής Εκπαίδευσης.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τις πιο σύγχρονες, αλλά και από τις κλασσικές θεωρίες μάθησης, αυτές του κονστρουκτιβισμού και του εποικοδομισμού, κατά τις οποίες οι μαθητές κατανοούν καλύτερα και συγκρατούν μακροπρόθεσμα μία πληροφορία όταν την αναζητούν, την ανακαλύπτουν και στο τέλος την κατασκευάζουν μόνοι τους, με τη διακριτική παρότρυνση και συμβολή του εκπαιδευτικού, ως προϊόν της δικής τους γνώσης, μεταφέροντάς την έπειτα και μέσα σε μία ομάδα (Parmaxi & Zaphiris, 2014). Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τη θεωρία των κοινωνικοπολιτισμικών θεωριών μάθησης, η επικοινωνία, ο καταιγισμός και ο διαμοιρασμός ιδεών, η ανταλλαγή γνώσεων και η επίλυση προβλημάτων μεταξύ των μελών μίας μικρότερης ή μεγαλύτερης ομάδας που έχει έναν κοινό στόχο συντελεί στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών, συμβάλλει στην ανάπτυξη της δημιουργικότητάς τους, ενισχύει το κίνητρο και την εσωτερική τους παρώθηση, ενώ συνάμα καθιστά την εκπαιδευτική διαδικασία πιο ενδιαφέρουσα για τους μαθητές (Amna Saleem et al., 2021).

Ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται μία μέθοδος project, ορίζει με ποιες θεωρίες μάθησης συμβαδίζει και έτσι ο εκπαιδευτικός μπορεί να ορίσει και τους μαθησιακούς του στόχους πριν την τέλεσή του (Zhylkybay et al., 2014). Ο τρόπος με τον οποίο έλαβε χώρα το συγκεκριμένο project, το εντάσσει τόσο στη θεωρία του εποικοδομισμού και του κονστρουκτιβισμού, όσο και στη θεωρία του κοινωνικού εποικοδομισμού, δηλαδή των κοινωνικοπολιτισμικών θεωριών μάθησης, οι στόχοι των οποίων συμβαδίζουν με τους στόχους της Ποιοτικής Εκπαίδευσης.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι όταν ένας μαθητής αναζητά ο ίδιος την πληροφορία και οικοδομεί, κατανοεί και συγκρατεί τη γνώση, όπως συνέβη και στο συγκεκριμένο project, θα μπορεί να την εφαρμόσει και στην καθημερινή του ζωή αργότερα ως ενήλικας, ενώ μέσα στην ομάδα αποκτά την κουλτούρα της εποικοδομητικής επικοινωνίας, του σεβασμού και της συνεργασίας. Έτσι τα παιδιά γίνονται καλλιεργημένοι και πεπαιδευμένοι ενήλικες και γίνονται μέλη μιας κοινωνίας για την οποία ενδιαφέρονται και στα μέλη της οποίας έχουν ήδη μάθει να συμπεριφέρονται με σεβασμό και αυτά είναι τα αποτελέσματα που έχει ως στόχο να πετύχει η Ποιοτική Εκπαίδευση.

Συμπερασματικά θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η κατασκευή της γνώσης από την πλευρά των μαθητών, η συνεργασία μέσα σε μεικτές ως προς το φύλο ομάδες, η εύκολη και άμεση πρόσβαση σε πηγές και υλικά, η χρήση νέων τεχνολογιών και καινοτόμων εργαλείων μάθησης, η ισότιμη συμμετοχή όλων των μαθητών, κάθε εθνικότητας, φύλου, τυπικής και μη τυπικής ανάπτυξης και η διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης*, έτσι όπως όλα αυτά έγιναν πράξη μέσα από αυτό το project, συμβάλλουν στην ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών, τη νοητική, τη γνωστική, τη συναισθηματική και την κινητική. Η ολόπλευρη ανάπτυξη των παιδιών αποτελεί τον απώτερο σκοπό του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης της Agenda του Ο.Η.Ε. Ποιοτική Εκπαίδευση, ο οποίος με τη σειρά του αποτελεί βασικό πυλώνα για τη δια βίου μάθηση και τη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος και ενός υγιούς, κοινωνικού συνόλου χωρίς στερεότυπα και διακρίσεις (González García et al., 2020). Και η βιωσιμότητα, που είναι συνυφασμένη με τον σεβασμό απέναντι στα ανθρώπινα δικαιώματα, ειδικά στη μετά την πανδημία εποχή, όπου πολύς κόσμος πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες και άλλες ψυχικές και συναισθηματικές διαταραχές, καθίσταται όλο και πιο αναγκαία (Ossiannilsson, 2022).

*Η αναφορά στη διεπιστημονική προσέγγιση της γνώσης γίνεται επειδή οι μαθητές μπήκαν στη διαδικασία αναζήτησης πληροφοριών, με άλλα λόγια στη διαδικασία της έρευνας και έτσι προσέγγισαν, κατά τρόπον τινά, περισσότερο επιστημονικά τη γνώση, ενώ έγινε αναφορά στη σημασία της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας των βιβλιογραφικών πηγών, παρά το νεαρό της ηλικίας των μαθητών. Άλλωστε σύμφωνα με τον Bruner, η γνώση σε οποιοδήποτε πεδίο μπορεί να μεταλαμπαδευτεί και να αποκτηθεί σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης, αρκεί να γίνει με τον κατάλληλο τρόπο και ενώ ο εκπαιδευτικός έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αυτό (σπειροειδής διάταξη της ύλης) (Takaya, 2008).

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Amna Saleem, Huma Kausar & Farah Deeba (2021). ‘Social constructivism: A new paradigm in teaching and learning environment’, PERENNIAL JOURNAL OF HISTORY, 2(2), pp. 403–421.

Boeren, E. (2019). Understanding Sustainable Development Goal (SDG) 4 on “quality education” from micro, meso and macro perspectives. Int Rev Educ 65, pp. 277–294.

Corbett, J., & Guilherme, M. (2021). Critical pedagogy and quality education (UNESCO SDG-4): the legacy of Paulo Freire for language and intercultural communication. Language and Intercultural Communication, 21(4), 447–454.

González García, E., Colomo Magaña, E. & Cívico Ariza, A. (2020). ‘Quality Education as a sustainable development goal in the context of 2030 agenda: Bibliometric approach’, Sustainability, 12(15), p. 5884.

Ossiannilsson, E.S. (2022). ‘Resilient Agile Education for lifelong learning post-pandemic to meet the United Nations Sustainability Goals’, Sustainability, 14(16), p. 10376.

Parmaxi, A. & Zaphiris, P. (2014). ‘The evolvement of constructionism: An overview of the literature’, Learning and Collaboration Technologies. Designing and Developing Novel Learning Experiences, pp. 452–461.

Takaya, K. (2008). Jerome Bruner’s Theory of Education: From Early Bruner to Later Bruner. Interchange 39, 1–19.

Zhylkybay, G. et al. (2014). ‘The effectiveness of using the project method in the teaching process’, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 143, pp. 621–624.