Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με τη μέθοδο project-συνθετική δημιουργική εργασία, στο πλαίσιο της ενεργητικής, βιωματικής και διερευνητικής μάθησης. Εφαρμόστηκαν τα παρακάτω στάδια:
1.Έναυσμα – Ευαισθητοποίηση
Αφορμή για τις παρακάτω δράσεις αποτέλεσαν οι καλοκαιρινές εμπειρίες των μαθητών και συγκεκριμένα η παρατήρηση απορριμμάτων σε παράκτιες περιοχές καθώς και η διαπίστωση της ρύπανσης των υδάτων από σκουπίδια που επιπλέουν ή καταλήγουν στον θαλάσσιο βυθό. Το γεγονός αυτό κινητοποίησε το ενδιαφέρον και τον προβληματισμό των μαθητών.
2.Προβληματισμός – Διατύπωση ερωτημάτων
Η αρχική αυτή εμπειρία αποτέλεσε το έναυσμα για τη διερεύνηση της σχέσης ανθρώπου και υδάτινου περιβάλλοντος και οδήγησε σταδιακά στην κατανόηση της σημασίας της θαλάσσιας ζωής. Οι μαθητές διατύπωσαν τα ερωτήματά τους.
3.Συλλογικός Προγραμματισμός:
Κατά τον συλλογικό προγραμματισμό καθορίστηκαν οι ομάδες εργασίας, οι ρόλοι των μαθητών, τα χρονοδιαγράμματα και οι πηγές πληροφόρησης όπως διαδίκτυο, βιβλία, παρατήρηση, ντοκιμαντέρ, συνεντεύξεις, συζητήσεις με ειδικούς, εκπαιδευτικές επισκέψεις (πχ στον Φορέα Διαχείρισης Κοτυχίου-Στροφυλιάς), μουσειοσκευές.
4.Διερεύνηση – Οικοδόμηση γνώσης
Συνεπώς, οι δραστηριότητες που σχεδιάστηκαν εστιάζουν στο νερό ως πολύτιμο φυσικό πόρο και στη θάλασσα ως ένα πολύτιμο οικοσύστημα. Πιο αναλυτικά, προσεγγίστηκε ο κύκλος του νερού, το γλυκό νερό ως σπάνιο φυσικό απόθεμα καθώς και οι τρόποι εξοικονόμησής του. Επιπρόσθετα, διερευνήθηκε η σχέση του νερού γενικά και ειδικότερα της θάλασσας με τον πολιτισμό, την ιστορία, τη μυθολογία και τις παραδόσεις. Επίσης, οι μαθητές διερεύνησαν μέσω πολυτροπικού υλικού τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τη βιοποικιλότητα καθώς και τις απειλές που αυτά δέχονται (ρύπανση, υπεραλίευση) μέσα από παρατήρηση, συλλογή δεδομένων και αναζήτηση πληροφοριών.(πχ «Αν ήμουν Ποσειδώνας για μία ημέρα;» της HELMEPA)
- Βιωματικές δράσεις-Δημιουργική έκφραση-Συμμετοχή σε διαγωνισμούς
Ακόμα, οι μαθητές συμμετείχαν σε βιωματικές δραστηριότητες (παιχνίδι ρόλων, δημιουργική γραφή, εικαστικά εργαστήρια), χρησιμοποίησαν μουσειοσκευές του Μουσείου Επιστημών και Τεχνολογίας και αξιοποίησαν ψηφιακά εργαλεία όπως το canva και εκπαιδευτικό υλικό για να δημιουργήσουν αφίσες και κόμικ ενώ συνεργάστηκαν με ειδικούς φορείς όπως το Πανεπιστήμιο Πατρών. Επίσης, πραγματοποίησαν εκπαιδευτικές επισκέψεις (π.χ. στο ΚΕΠΕΑ Κρεστένων), συμμετείχαν σε διαγωνισμούς (πχ «Αν ήμουν Ποσειδώνας για μία ημέρα;» της HELMEPA) και δημιούργησαν podcast με τίτλο «Η φωνή της θάλασσας» το οποίο πραγματεύεται τα προβλήματα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του European School Radio στα πλαίσια του διαγωνισμού «Κάν΄το να ακουστεί».
- Διαθεματική σύνδεση – Πολιτισμική διάσταση
Το πρόγραμμα συνδέθηκε διαθεματικά με διάφορα γνωστικά αντικείμενα, όπως η Γλώσσα, η Μελέτη Περιβάλλοντος, τα Θρησκευτικά, οι ΤΠΕ, η Μουσική και τα Εικαστικά, ενισχύοντας τη διεπιστημονική μάθηση.
- Συνδυασμός με άλλα προγράμματα
Επιπλέον, το πρόγραμμα συνδυάστηκε και με το πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας που υλοποιείται φέτος στο σχολείο μας καθώς οι μαθητές επεξεργάστηκαν βιβλία με σχετική θεματολογία (όπως πχ «Το βιβλίο της Γης» και το «Μέσα στο νερό»).
Επίσης, το πρόγραμμα συνδέθηκε με δράσεις ενεργού πολίτη όπως το «Blue School: Κύματα γνώσης, ρεύματα δράσης» και το «Δημοσιογράφοι Λάππα εν δράσει», ενισχύοντας την κοινωνική ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή των μαθητών. Στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής ομάδας, οι μαθητές συμμετείχαν σε ραδιοφωνική εκπομπή, παρουσιάζοντας ζωντανά ιστορίες αφιερωμένες στη θάλασσα όπως «Η πολιτεία του Βυθού». Παράλληλα, αυτήν την περίοδο επεξεργάζονται άρθρα προς δημοσίευση στη σχολική εφημερίδα, όπως «παράξενες» ειδήσεις για τη θαλάσσια ζωή, συνεντεύξεις με ειδικούς επιστήμονες, κρυπόλεξα κ.α.
5.Διάχυση των αποτελεσμάτων-Παρουσίαση των τελικών προϊόντων
Η διάχυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιείται στην τοπική και σχολική κοινότητα μέσω έκθεσης των δημιουργιών των μαθητών στον χώρο του σχολείου, μέσω δημοσιεύσεων στην ιστοσελίδα του σχολείου και μέσω παρουσιάσεων που αναλαμβάνουν τα ίδια τα παιδιά. Για παράδειγμα, οι μαθητές της Γ’ και Δ’ τάξης παρουσίασαν στις υπόλοιπες τάξεις ένα επιτραπέζιο που έφτιαξαν με βάση τις γνώσεις που έχουν αποκομίσει από το εν λόγω πρόγραμμα.
Το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί εντός του Μαΐου με την ολοκλήρωση των δράσεων (πχ με δράσεις ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινότητας όπως καθαρισμός παραλίας σε συνεργασία με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων) και τη συμμετοχή των μαθητών σε φεστιβάλ παρουσίασης των δράσεών τους, στο πλαίσιο του Δικτύου "Νερό: πηγή ζωής, υπευθυνότητας και δράσης", το οποίο θα πραγματοποιηθεί στους χώρους του Μουσείου Επιστημών και Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών.
6.Αξιολόγηση του προγράμματος
Η αξιολόγηση του προγράμματος θα πραγματοποιηθεί τόσο από τους μαθητές όσο και από τους εκπαιδευτικούς με συζητήσεις αναστοχασμού σχετικά με τη διαδικασία και το αποτέλεσμα καθώς και μέσω ερωτηματολογίων.
Τέλος, το πρόγραμμα θεωρείται καινοτόμο καθώς βασίζεται σε αυθεντικό ερέθισμα από την καθημερινότητα των μαθητών, αξιοποιεί διερευνητική και βιωματική μάθηση, συνδέει τη γνώση με τη δράση και ενσωματώνει στοιχεία της Ocean Literacy και της Εκπαίδευσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Η ενεργός εμπλοκή των μαθητών στη διερεύνηση και αντιμετώπιση ενός πραγματικού προβλήματος ενισχύει τη μαθησιακή διαδικασία και τη διαμόρφωση ενεργών πολιτών.
Περισσότερες πληροφορίες για τα στάδια που εφαρμόστηκαν και τις δράσεις που υλοποιήθηκαν, αναφέρονται στους υπερσυνδέσμους καθώς και στο επισυναπτόμενο αρχείο.
Η υλοποίηση του προγράμματος συνέβαλε ουσιαστικά στην ενίσχυση των γνώσεων των μαθητών σχετικά με το νερό και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, καθώς κατανόησαν τη σημασία τους για τη ζωή και τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος. Οι μαθητές ανέπτυξαν δεξιότητες διερεύνησης, κριτικής σκέψης και συνεργασίας μέσα από τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών, τη συμμετοχή σε ομαδικές δραστηριότητες και τη δημιουργία πρωτότυπων έργων.
Παράλληλα, καλλιεργήθηκε η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και ενισχύθηκε η υπεύθυνη στάση απέναντι στους υδατικούς πόρους, με τους μαθητές να αναγνωρίζουν τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας και να προτείνουν λύσεις προστασίας. Η ενεργός συμμετοχή τους σε δράσεις επικοινωνίας, όπως ραδιοφωνικές εκπομπές, δημιουργία podcast και άρθρων, ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση, την έκφραση και την ανάληψη πρωτοβουλιών.
Επιπλέον, το πρόγραμμα είχε θετικό αντίκτυπο στη σχολική και τοπική κοινότητα, καθώς οι μαθητές λειτούργησαν ως φορείς διάχυσης της γνώσης και ευαισθητοποίησης. Συνολικά, το πρόγραμμα συνέβαλε στη διαμόρφωση ενεργών και υπεύθυνων πολιτών με περιβαλλοντική συνείδηση.
Α) Με το Τμήμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας
Καθ’ όλη τη χρονικά συνεργαστήκαμε με το Τμήμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας στο πλαίσιο του δικτύου για το Νερό (επιμορφώσεις, τελικό φεστιβάλ παρουσίασης των αποτελεσμάτων).
Β) Με το Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας
Η Α, Β και Γ΄τάξη πραγματοποίησε εκπαιδευτική επίσκεψη στο ΜΕΤ (Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας) για να υλοποιήσουν βιωματικό πρόγραμμα το οποίο αφορούσε την περιοδική έκθεση «Πλαστικά στη θάλασσα; Οι λύσεις στη Γη». Το ίδιο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο για την ηλικία τους πραγματοποίησαν και οι μεγαλύτερες τάξεις. Επίσης, το σχολείο μας δανείστηκε 3 μουσειοσκευές σχετικές με το νερό και με τις οποίες δουλέψαμε τις επόμενες ημέρες.
Γ) Με το Βιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Πατρών
Οι μαθητές της Δ, Ε και Στ τάξης είχαν την ευκαιρία να ξεναγηθούν από καθηγητές του Βιολογικού Τμήματος στο ζωολογικό μουσείο του Πανεπιστημίου Πατρών. Εκεί, είχαν την εξαιρετική ευκαιρία να ξεναγηθούν από το επιστημονικό προσωπικό του Τμήματος Βιολογίας και να μελετήσουν από κοντά μια πλούσια συλλογή υδρόβιων οργανισμών.
Μερικές εβδομάδες αργότερα, είχαμε την ευκαιρία να υποδεχτούμε στο σχολείο μας δύο καθηγητές του Βιολογικού Τμήματος οι οποίοι παρουσίασαν στους μαθητές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το θαλάσσιο οικοσύστημα και απάντησαν σε όλες τις ερωτήσεις τους.
Δ) Με τον Φορέα Διαχείρισης του Κοτυχίου-Στοφυλιάς
Η υπεύθυνη του προγράμματος ενημέρωσε τα παιδιά για τη μορφολογία της περιοχής καθώς και για τη χλωρίδα και την πανίδα που συναντάμε σε αυτήν. Επιπλέον, έγινε αναφορά στους κινδύνους που αντιμετωπίζει το οικοσύστημα, αλλά και στους τρόπους με τους οποίους μπορούμε όλοι να συμβάλουμε ενεργά στην προστασία του.
Ε) Με τον UPFM
Οι μαθητές της Δ’ και Ε΄ τάξης, με τους δασκάλους τους, είχαν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε ζωντανή ραδιοφωνική εκπομπή του ραδιοφωνικού σταθμού του Πανεπιστημίου Πατρών! Οι φιλόξενοι οικοδεσπότες της εκπομπής «Παραμύθια Χωρίς Σύνορα», κυρία Σόνια Μαλεφάκη και κύριος Κώστας Παπαδάκης, μας υποδέχτηκαν στη ραδιοφωνική τους παρέα και άνοιξαν τα μικρόφωνα μόνο για εμάς! Συγκεκριμένα, οι μαθητές επεξεργάστηκαν, επέλεξαν και παρουσίασαν ζωντανά στον αέρα ιστορίες που πηγάζουν μέσα από το ίδιο το νερό, «ιστορίες που τις έγραψε η θάλασσα». Τις διηγήσεις των μαθητών συνόδευσαν όμορφες, νοσταλγικές, θαλασσινές μουσικές…
ΣΤ) Με το ΚΕΠΕΑ Κρεστένων
Η Δ΄και Ε’ τάξη πραγματοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στο ΚΕΠΕΑ Κρεστένων όπου οι μαθητές υλοποίησαν περιβαλλοντικό πρόγραμμα με θέμα «Τα δώρα της θάλασσας».
Ζ) Με την Helmepa
Όλες οι τάξεις συμμετείχαν στον διαγωνισμό «Αν ήμουν Ποσειδώνας για μια ημέρα» και η Β και Δ’ τάξη συμμετείχαν επίσης στον διαγωνισμό «Δώσε όνομα στο Βιβλίο Γνώσης». Στον διαγωνισμό αυτόν τα παιδιά, με την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών τους, συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία ενός βιβλίου με θέμα τη θάλασσα.
Οι μαθητές δημιούργησαν το podcast που με τίτλο «Η φωνή της θάλασσας» το οποίο πραγματεύεται τα προβλήματα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του European School Radio στα πλαίσια του διαγωνισμού «Κάν΄το να ακουστεί».
Η) Με τον Δήμο Πατρέων
Τόσο οι μικρότερες όσο και οι μεγαλύτερες τάξεις επισκέφθηκαν το «Σπίτι του Νερού» και συμμετείχαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Περιβαλλοντικού Κέντρου Πληροφόρησης για το Νερό, του Δήμου Πατρέων.
Θ) Με τον Δήμο Δυτικής Αχαΐας
Στο πλαίσιο του διαγωνισμού μάσκας «Βάλε τη μάσκα σου στο… πρόσωπο της γης», οι μαθητές κατασκεύασαν μάσκες αξιοποιώντας ανακυκλώσιμα υλικά και οι περισσότερες από αυτές είχαν ως σημείο αναφοράς τη θάλασσα.
Περισσότερες πληροφορίες για τις συνεργασίες, αναφέρονται στους υπερσυνδέσμους.
