Το σχολείο μας, το Μουσικό Γυμνάσιο Ξάνθης με Λυκειακές Τάξεις, ξεκινώντας από την ανάγκη για πιο καθαρή αυλή και βιώσιμο περιβάλλον, υλοποιεί τη σχολική χρονιά 2025-2026 το πιλοτικό περιβαλλοντικό πρόγραμμα της ΜΚΟ “Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού” (ΕΛΛΕΤ) “Μείωση του οικολογικού αποτυπώματος των σχολικών μονάδων”. Δραστηριοποιούμαστε 48 μαθητές των τάξεων Β΄ Γυμνασίου έως και Β΄Λυκείου, 14 εκπαιδευτικοί και 15 γονείς σε τέσσερις τομείς που σχετίζονται με τους στόχους 12 Υπεύθυνη Κατανάλωση και Παραγωγή και 13 Δράση για το κλίμα.
Ο βασικός σκοπός του προγράμματος είναι η μείωση του οικολογικού αποτυπώματος του σχολείου στους τομείς: ενεργειακό αποτύπωμα, ψηφιακό αποτύπωμα, υδατικό αποτύπωμα και αποτύπωμα απορριμμάτων. Οι γενικότεροι στόχοι μας, όπως περιγράφονται και από το πιλοτικό πρόγραμμα, είναι η καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης και δεξιοτήτων διαχείρισης πόρων, η ενδυνάμωση της κριτικής σκέψης, η εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη, η ενθάρρυνση δράσης, η καλλιέργεια της συνεργασίας και η ενίσχυση της δημιουργικότητας.
Για την υλοποίηση των παραπάνω, ενσωματώσαμε τη μεθοδολογία των 7 βημάτων του δικτύου “Οικολογικά Σχολεία”, του οποίου το σχολείο μας είναι μέλος από το σχολικό έτος 2023-2024, για ένα πιο δημοκρατικό και συμμετοχικό σχολείο. Συγκροτήσαμε περιβαλλοντική επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές του προγράμματος, ο Διευθυντής και ο Υποδιευθυντής του σχολείου, η Πρόεδρος του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, οι πρόεδροι των τμημάτων. Η επιτροπή συγκαλείται με διαφορετική σύνθεση κάθε φορά ανάλογα με το εκάστοτε θέμα και τις ανάγκες που προκύπτουν. Ορίσαμε, επίσης, ως συνδέσμους με το περιβαλλοντικό πρόγραμμα συγκεκριμένους μαθητές από κάθε τμήμα, οι οποίοι λειτουργούν ως αγγελιαφόροι των μηνυμάτων μας.
Αρχικά, πραγματοποιήσαμε τις μετρήσεις του οικολογικού αποτυπώματος του σχολείου μας σύμφωνα με τις οδηγίες του πιλοτικού περιβαλλοντικού προγράμματος και στη συνέχεια καταστρώσαμε σχέδιο δράσης. Οι δράσεις μας αναπτύσσονται σε τρεις άξονες: μείωση του οικολογικού αποτυπώματος της σχολικής μονάδας, ευαισθητοποίηση της σχολικής κοινότητας, ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας.
Η πρώτη δράση μας ήταν η ενημέρωση της σχολικής κοινότητας για το οικολογικό αποτύπωμα του σχολείου μας, τις συνέπειες αυτού και μερικούς βασικούς τρόπους μείωσής του στο σχολικό, αλλά και στο οικογενειακό περιβάλλον. Διαμορφώσαμε κανόνες για όλους τους τομείς του οικολογικού αποτυπώματος και τους κοινοποιήσαμε σε όλη τη σχολική κοινότητα.
Με τη βοήθεια της ΤΝ δημιουργήσαμε memes που υπενθυμίζουν ότι οφείλουμε να κλείνουμε φώτα και διαδραστικούς πίνακες πριν αποχωρήσουμε από τις σχολικές αίθουσες. Επίσης, εγκαταστήσαμε πράσινους περιηγητές στους διαδραστικούς πίνακες του σχολείου, ώστε να μειώσουμε την εκπομπή CO2 κατά τη χρήση του διαδικτύου. Εντοπίσαμε τις διαρροές νερού και φροντίσαμε για τη διόρθωσή τους, ενώ αντλήσαμε πληροφορίες για την ποιότητα του νερού από τη ΔΕΥΑΑ και το εργαστήριο χημικών αναλύσεων. Ενημερώσαμε σχετικά την περιβαλλοντική επιτροπή (προέδρους τμημάτων και δεκαπενταμελούς συμβουλίου), ώστε να μεταφέρουν το μήνυμα και τους κανόνες υγιεινής και ασφαλούς πόσης νερού.
Για την προώθηση της αρχής της επαναχρησιμοποίησης, οργανώσαμε εργαστήρι χριστουγεννιάτικων κατασκευών με τη συμμετοχή περίπου 100 μαθητών του σχολείου μας με υλικά σε β΄ χρήση, που συγκεντρώσαμε οι συμμετέχοντες στο εργαστήρι.
Για να εκπαιδεύσουμε τη σχολική κοινότητα σχετικά με την ανακύκλωση, εφοδιάσαμε όλες τις αίθουσες με κάδο ανακύκλωσης από χαρτόκουτο σε β΄ χρήση και ενημερώσαμε όλα τα τμήματα για τους βασικούς κανόνες ανακύκλωσης, τους οποίους αναρτήσαμε σε όλα τα τμήματα. Επίσης, συμμετέχουμε στον διαγωνισμό Σχολικής Επιβράβευσης ανακύκλωσης μπαταριών της ΑΦΗΣ, με σκοπό την κινητοποίηση της σχολικής κοινότητας. Το εντυπωσιακό είναι ότι χάρη στη δημοσιοποίηση της συγκεκριμένης δράσης μέσω των Κοινωνικών Δικτύων ανταποκρίθηκε και η τοπική κοινωνία, δηλαδή οι κάτοικοι του χωριού, οι οποίοι μας φέρνουν τις μπαταρίες τους. Προωθήσαμε την ιδέα της κομποστοποίησης και λόγω της αύξησης του κομπόστ, εγκαταστήσαμε και δεύτερο κάδο κομποστοποίησης τον οποίο εφοδιαστήκαμε από τον Δήμο Αβδήρων στον οποίο ανήκουμε.
Όσον αφορά στον περιορισμό του πλαστικού, συγκαλέσαμε την περιβαλλοντική επιτροπή με τη συμμετοχή των προέδρων των τμημάτων και του δεκαπενταμελούς συμβουλίου, με τους οποίους συζητήσαμε το πρόβλημα των απορριμμάτων στο σχολείο μας και ειδικά την πλαστική ρύπανση. Συγκεντρώσαμε τις προτάσεις όλων τις οποίες συμπεριλάβαμε σε επιστολή προς την εταιρεία catering που έχει αναλάβει τη σίτιση του σχολείου μας. Η εταιρεία ανταποκρίθηκε άμεσα αντικαθιστώντας τα πλαστικά μαχαιροπίρουνα μιας χρήσεως με άλλα πολλαπλών χρήσεων που φέρνουν καθημερινά μαζί τους οι μαθητές. Ταυτόχρονα, οι εκπαιδευτικοί ενημερώσαμε όλα τα τμήματα για τη ρύπανση από τα μαχαιροπίρουνα μιας χρήσεως με προβολή σχετικών βίντεο και συζήτηση. Δυο μαθήτριες, εμπνεόμενες από αυτήν, κατασκεύασαν βρώσιμα κουτάλια με δική τους συνταγή, νηστίσιμα και vegan.
Επίσης, διενεργούμε εκστρατεία μείωσης των πλαστικών μπουκαλιών νερού στο σχολείο και προώθησης των επαναχρησιμοποιούμενων παγουριών με θετικά αποτελέσματα, καθώς πολλοί μαθητές σταμάτησαν τη χρήση των πλαστικών μιας χρήσεως. Μάλιστα και σε αυτήν την προσπάθεια εμπλέξαμε τους προέδρους των τμημάτων και τους συνδέσμους του περιβαλλοντικού προγράμματος.
Βασική μας μέριμνα είναι ακόμη ο περιορισμός της σπατάλης φαγητού. Γι’ αυτό τον σκοπό, πάλι μαζί με τους προέδρους των τμημάτων και του δεκαπενταμελούς, συγκεντρώσαμε προτάσεις αντικατάστασης των γευμάτων που δεν καταναλώνονται στο σχολείο μας (στο οποίο παρέχεται καθημερινά σίτιση) με εναλλακτικά πιάτα, π.χ. όσπρια σε σε μορφή κεφτέ αντί σούπας. Οι προτάσεις μας εγκρίθηκαν από τη Διεύθυνση του σχολείου, τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων και την εταιρεία catering και ήδη εντάχθηκαν στο μηνιαίο διαιτολόγιο. Εκτός αυτού, συμμετέχουμε στο πρόγραμμα “Plan’eat” στα πλαίσια της διεθνούς εκστρατείας “Global Action Days”, ώστε να ενημερωθούν και να προβληματιστούν οι μαθητές του προγράμματος σχετικά με τις διατροφικές επιλογές μας και τον αντίκτυπό τους στο περιβάλλον.
Με σκοπό την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας, κάναμε έρευνα σε σούπερ μάρκετ με σκοπό τον εντοπισμό εναλλακτικών επιλογών αντί των πλαστικών συσκευασιών και στη συνέχεια συντάσσουμε έναν ψηφιακό οδηγό περιορισμού του πλαστικού κατά τις αγορές μας στο σούπερ μάρκετ, ο οποίος θα είναι διαθέσιμος στο ευρύ κοινό. Δημιουργήσαμε δυο βίντεο, ένα για τη μείωση του πλαστικού στο σχολείο, με το οποίο συμμετείχαμε στον διαγωνισμό Plastic Clever Schools και βραβευθήκαμε γι’ αυτό, και ένα με το οποίο συμμετέχουμε στην εκστρατεία GenOcean για τη ρύπανση των θαλασσών από τα πλαστικά. Συνθέσαμε ακόμα τραγούδι με στίχους δικούς μας και μουσική ΤΝ, αλλά και πρωτότυπο μουσικό θέμα. Και τις δύο μουσικές δημιουργίες τις ενσωματώσαμε στο ψηφιακό παιχνίδι “Ecology escape room” που δημιουργήσαμε στο scratch, με σκοπό την ευαισθητοποίηση των μαθητών για πιο υπεύθυνη συμπεριφορά. Το συγκεκριμένο παιχνίδι σκοπεύουμε να το στείλουμε σε άλλα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας της περιοχής μας.
Για την ενίσχυση της γνώσης και ευαισθητοποίησης των μαθητών μας, συμμετείχαμε στο Πρόγραμμα EcosySTEM του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, το οποίο συνδυάζει την περιβαλλοντική εκπαίδευση με το STEM. Οι μαθητές/τριες μας παρακολούθησαν τις θεματικές για το νερό, τις ΑΠΕ και διαχείριση αποβλήτων και έκαναν πειράματα υπό την καθοδήγηση των υπευθύνων του προγράμματος.
